Hôm qua nói chuyện với thằng em chơi thân, nó tự nhiên tâm tư: “Anh ạ, sau một thời gian chiêm nghiệm em đã rút ra được một điều quý giá trong cuộc sống. Đó là không nên gọi điện về cho gia đình quá nhiều khi đi du học”. Tôi bảo “Vì sứt mẻ tình cảm nhanh quá à?”. Nó bảo không. “Em gọi nhiều quá, ngày nào cũng gọi, thành ra là khả năng tiếng Anh của em bị ảnh hưởng”. Tôi gật gù tâm đắc lắm.
Tôi hỏi nó, vậy theo em, việc gọi điện hay giao tiếp với người Việt nhiều sẽ làm cản trở và ảnh hưởng khả năng “tắm ngôn ngữ” của em đúng không? Tức là em phải ở một môi trường thuần tiếng Anh, không có thêm tiếng Việt, để thực sự giỏi tiếng Anh? Nó lại gật đầu như bổ củi. Tôi hỏi lại câu chí mạng: “Vậy anh có ở Tây ngày nào đâu, sao anh vẫn giỏi và thành thạo tiếng Anh? Sao anh vẫn đi dịch được tiếng Anh dù hằng ngày anh nói chuyện tiếng Việt tầm 16 tiếng? Nhạc Tây anh không bao giờ nghe, chỉ có nhạc thất tình của Mr.Siro hoặc nhạc Tiktok xập xình?”. Thằng em im lặng. Bao công lao suy tư mấy hôm đổ sông đổ biển.
Một đứa em khác, nó cũng là học viên cũ của tôi. Ngày xưa nó bảo tôi, sắp tới em qua Úc ở mấy năm anh ạ vì xin được visa rồi. Em ở mấy tháng là tiếng Anh ổn ngay. Sau 1 năm ở Úc, nó bảo giờ ở đây nó còn ít nói tiếng Anh hơn ở nhà, phần vì cư dân thưa thớt, phần vì hầu hết là máy bán hàng tự động, nên chẳng có cơ hội “Hê lô” gì. Sau đấy nó lại đăng ký học tôi, và tôi đã phải làm mọi cách cho nó hiểu rằng, việc học ngoại ngữ tốt không nằm ở môi trường mình ở, mà là nằm ở lựa chọn của bản thân. Tại sao lại như vậy?
Bây giờ, việc học ngoại ngữ chưa bao giờ dễ dàng đến thế vì thế giới đã phẳng lì do Internet. Chưa kể công cụ như A.I đầy rẫy, chỉ là bạn có muốn học hay không mà thôi. Trước học tiếng Anh, chỗ nào không hiểu là tôi phải lên các diễn đàn, hỏi mãi mới có được câu giả lời. Giờ bạn lên gõ xoẹt xoẹt, A.I cho bạn kết quả trong nháy mắt. Trước học tiếng Anh tra từ mới mỏi tay, mượn được cái kim từ điển của bạn mà phải tranh thủ mấy tiếng tra lấy tra để vì mai phải giả nó. Giờ A.I nó bùm chíu phát, bạn có từ mới học cả tháng. Vấn đề là bạn không chọn làm, là bạn lười, chứ không phải là bạn không biết. Còn chối?
Trở lại câu chuyện thằng em, tôi hỏi nó thêm câu nữa: “Trong 7-8 năm ở Anh, em có chủ động học từ mới bao giờ không?”. Dĩ nhiên là không. Nó nghĩ rằng ở Tây là không phải học, cứ dần dần ngấm dần là ổn. Đúng là ngấm thật, nhưng 8 năm ở trời Tây, học đến thạc sĩ, mà trình độ tiếng Anh vẫn chưa bứt phá được nhiều. Không học từ mới chăm chỉ thì đừng nói là ở Tây, mà kể cả lấy vợ Tây, chồng Tây cũng không giỏi được.
Câu chuyện chiếc quạt cây của Điện cơ 91 vẫn còn nguyên giá trị, đó là hãy đi vào bản chất, vào phần lõi của mọi vấn đề. Khi bạn hiểu mình cần làm gì, thứ gì là quan trọng, bạn sẽ bớt bị xao nhãng bởi những tạp âm và xao động không cần thiết.
“Tính cách trưởng thành trong giông bão, nhưng tri thức bắt buộc phải hình thành trong tĩnh lặng”, một cụ nào đó đã từng nói như thế.
Chúc các bạn nhiều ngày tĩnh lặng,
Lê Quang Minh
